Thủ tục đăng ký sáng chế phát minh cần chuẩn bị những gì?

Cập nhật tháng 7/2026 bởi Luật sư Phạm Xuân Dương.

Muốn đăng ký sáng chế hiệu quả, người nộp đơn cần chuẩn bị không chỉ tờ khai mà còn một bộ tài liệu kỹ thuật đủ rõ để xác định bản chất và phạm vi độc quyền. Bài viết này tập trung vào danh sách công việc cần hoàn thành trước ngày nộp, khác với bài hướng dẫn tổng quan về đăng ký sáng chế.

1. Kiểm tra giải pháp có phải là sáng chế không

Sáng chế phải là giải pháp kỹ thuật dưới dạng sản phẩm hoặc quy trình, giải quyết một vấn đề bằng việc ứng dụng quy luật tự nhiên. Ý tưởng kinh doanh, khẩu hiệu, cách tổ chức công việc hoặc mục tiêu chưa có giải pháp thực hiện thường không thuộc đối tượng này.

2. Ba điều kiện bảo hộ cần đánh giá

• Tính mới: chưa bị bộc lộ công khai trước ngày nộp hoặc ngày ưu tiên hợp lệ, trừ ngoại lệ rất giới hạn;
• Trình độ sáng tạo: không hiển nhiên với người có hiểu biết trung bình trong lĩnh vực;
• Khả năng áp dụng công nghiệp: có thể thực hiện và cho kết quả ổn định.

Nên tra cứu tài liệu sáng chế và tài liệu khoa học trong, ngoài nước trước khi viết yêu cầu bảo hộ.

3. Tài liệu kỹ thuật cần chuẩn bị

• Tên giải pháp và lĩnh vực kỹ thuật;
• Vấn đề của công nghệ đã biết và mục tiêu cần giải quyết;
• Cấu tạo, thành phần hoặc các bước quy trình;
• Thông số, khoảng giá trị, vật liệu và điều kiện vận hành;
• Hình vẽ, sơ đồ khối, lưu đồ hoặc ảnh minh họa;
• Ít nhất một ví dụ thực hiện và kết quả thử nghiệm nếu có;
• Các phương án thay thế, biến thể và ưu điểm kỹ thuật.

4. Hồ sơ nộp đơn

Hồ sơ thông thường gồm tờ khai theo mẫu hiện hành; bản mô tả; yêu cầu bảo hộ; bản tóm tắt; hình vẽ nếu cần; giấy ủy quyền; tài liệu chứng minh quyền đăng ký, quyền ưu tiên và chứng từ phí. Trường hợp liên quan nguồn gen, tri thức truyền thống hoặc trình tự sinh học phải kiểm tra nghĩa vụ cung cấp thông tin tương ứng.

5. Chuẩn bị bản mô tả và yêu cầu bảo hộ

Bản mô tả phải đủ để người có trình độ trung bình thực hiện được sáng chế. Yêu cầu bảo hộ xác định ranh giới độc quyền: quá rộng dễ bị từ chối, quá hẹp dễ bị đối thủ né tránh. Nội dung kỹ thuật mới không có trong đơn ban đầu thường không thể bổ sung về sau, vì vậy cần rà soát kỹ trước khi nộp.

6. Xác định đúng người nộp đơn và tác giả

Cần kiểm tra hợp đồng lao động, hợp đồng nghiên cứu, quyết định giao việc, thỏa thuận tài trợ và văn bản chuyển giao. Tác giả là người trực tiếp tạo ra giải pháp; người nộp đơn có thể là tác giả, tổ chức đầu tư hoặc chủ thể nhận chuyển giao quyền hợp pháp.

7. Bảo mật trước khi nộp

Không nên đăng bài, chào bán, trưng bày, bảo vệ luận án công khai hoặc gửi tài liệu không có cam kết bảo mật trước ngày nộp. Nếu phải trao đổi với đối tác, nên ký thỏa thuận bảo mật và giới hạn dữ liệu được cung cấp.

8. Các mốc sau khi nộp

1. Thẩm định hình thức;
2. Công bố đơn;
3. Nộp yêu cầu thẩm định nội dung đúng hạn;
4. Trả lời thông báo thẩm định;
5. Nộp phí cấp bằng và duy trì hiệu lực.

Cơ chế thẩm định nội dung nhanh từ năm 2026 chỉ áp dụng khi hồ sơ đáp ứng điều kiện và có yêu cầu hợp lệ, không phải mọi đơn đều tự động được xử lý nhanh.

Câu hỏi thường gặp

Có cần làm mẫu thử không?

Không phải lúc nào cũng phải nộp mẫu, nhưng tài liệu phải đủ để thực hiện. Mẫu thử và dữ liệu thử nghiệm giúp chứng minh hiệu quả kỹ thuật trong nhiều lĩnh vực.

Đã công bố sản phẩm có đăng ký được không?

Việc công bố có thể làm mất tính mới. Cần đánh giá ngay thời điểm, phạm vi bộc lộ và ngoại lệ pháp luật trước khi nộp.

Tư vấn từ Tổ chức đại diện sở hữu công nghiệp mã số 439

Công ty Luật TNHH Đại Việt hỗ trợ tra cứu, đánh giá, soạn hồ sơ, đại diện nộp đơn và xử lý thông báo của cơ quan sở hữu trí tuệ. Luật sư Phạm Xuân Dương trực tiếp phụ trách. Địa chỉ: Số 9 Vạn Phúc, phường Ngọc Hà, Hà Nội.

Căn cứ pháp lý cập nhật năm 2026

• Luật Sở hữu trí tuệ và các luật sửa đổi, bổ sung, gồm Luật số 131/2025/QH15 có hiệu lực từ 01/04/2026;
• Nghị định số 65/2023/NĐ-CP và các nghị định sửa đổi, bổ sung, trong đó có Nghị định số 100/2026/NĐ-CP;
• Thông tư số 10/2026/TT-BKHCN, được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 20/2026/TT-BKHCN có hiệu lực từ 01/07/2026;
• Quy định hiện hành về phí, lệ phí sở hữu công nghiệp.

Nội dung mang tính tham khảo chung; hồ sơ cụ thể cần được kiểm tra theo tình trạng quyền và biểu mẫu có hiệu lực tại ngày nộp.