Hủy bỏ hiệu lực văn bằng bảo hộ nhãn hiệu là thủ tục để xem xét lại việc bảo hộ đã được xác lập. Đây không phải là lựa chọn thay thế cho gia hạn, cũng không đồng nghĩa với việc chủ văn bằng tự nguyện chấm dứt quyền. Người yêu cầu cần xác định đúng căn cứ, thời hiệu và chứng cứ trước khi nộp hồ sơ.
Bài viết cung cấp thông tin tham khảo chung theo hướng dẫn thủ tục hiện hành của Cục Sở hữu trí tuệ. Với tranh chấp cụ thể, cần đối chiếu hồ sơ nộp đơn, diễn biến xét nghiệm và tình trạng pháp lý của văn bằng.
1. Hủy bỏ hiệu lực nhãn hiệu là gì?
Hủy bỏ hiệu lực là việc cơ quan có thẩm quyền xem xét để hủy toàn bộ hoặc một phần hiệu lực của văn bằng vì có căn cứ liên quan đến điều kiện xác lập bảo hộ. Theo Điều 96 Luật Sở hữu trí tuệ, phần bị hủy bỏ không phát sinh hiệu lực kể từ thời điểm cấp văn bằng. Vì tính chất này, cần phân tích kỹ sự kiện và tài liệu tại thời điểm đơn đăng ký được xét cấp.
2. Phân biệt hủy bỏ với chấm dứt hiệu lực
Chấm dứt hiệu lực thường gắn với các căn cứ phát sinh trong quá trình tồn tại của văn bằng, chẳng hạn chủ sở hữu tự nguyện yêu cầu chấm dứt. Hủy bỏ hiệu lực tập trung vào căn cứ làm cho việc bảo hộ không phù hợp ngay từ đầu hoặc đối với phần bảo hộ liên quan. Không nên dùng cùng một lý do, biểu mẫu hay chiến lược chứng cứ cho hai thủ tục.
Nếu chủ văn bằng muốn tự nguyện kết thúc quyền, xem hướng dẫn chấm dứt hiệu lực nhãn hiệu. Nếu quyền vẫn còn và doanh nghiệp cần duy trì quyền, hãy kiểm tra thủ tục gia hạn nhãn hiệu.
3. Những căn cứ nào có thể dẫn đến hủy bỏ?
Điều 96 Luật Sở hữu trí tuệ quy định các trường hợp hủy bỏ toàn bộ hoặc một phần hiệu lực văn bằng. Đối với nhãn hiệu, việc đánh giá có thể liên quan đến quyền đăng ký của người nộp đơn, khả năng đáp ứng điều kiện bảo hộ, hoặc phạm vi bảo hộ được xác lập. Căn cứ chính xác phải được đặt trong bối cảnh hồ sơ và quy định áp dụng khi cấp văn bằng; không nên suy luận từ việc nhãn hiệu hiện đang bị tranh chấp trên thị trường.
Người yêu cầu cần tách rõ: sự kiện nào là căn cứ pháp lý, tài liệu nào chứng minh sự kiện đó, và phạm vi yêu cầu là toàn bộ hay chỉ một phần văn bằng.
4. Ai có quyền yêu cầu?
Luật quy định tổ chức, cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan quản lý nhà nước về quyền sở hữu công nghiệp hủy bỏ hiệu lực văn bằng trong các trường hợp luật định, với điều kiện nộp phí, lệ phí. Người yêu cầu nên xác định đầy đủ tư cách chủ thể, thông tin liên hệ và người đại diện trước khi lập hồ sơ.
5. Thời hiệu cần lưu ý
Theo hướng dẫn của Cục Sở hữu trí tuệ, quyền yêu cầu hủy bỏ hiệu lực văn bằng nhìn chung được thực hiện trong suốt thời hạn bảo hộ. Riêng yêu cầu hủy bỏ đối với nhãn hiệu vì một số căn cứ tại khoản 2 Điều 96 có thời hiệu 05 năm kể từ ngày cấp văn bằng hoặc từ ngày đăng ký quốc tế có hiệu lực tại Việt Nam.
Do đó, cần xác định đúng khoản, điểm pháp lý đang viện dẫn trước khi kết luận về thời hiệu. Việc nhầm căn cứ có thể dẫn đến cách tính mốc không phù hợp.
6. Hồ sơ cơ bản gồm những gì?
Hướng dẫn thủ tục nhãn hiệu của Cục Sở hữu trí tuệ nêu hồ sơ yêu cầu chấm dứt hoặc hủy bỏ hiệu lực có thể gồm:
- Tờ khai theo Mẫu số 08 Phụ lục II Nghị định 65/2023/NĐ-CP;
- Bản giải trình nêu số văn bằng, lý do, căn cứ pháp luật và yêu cầu hủy toàn bộ hoặc một phần;
- Chứng cứ liên quan đến yêu cầu;
- Giấy ủy quyền, nếu nộp thông qua đại diện;
- Chứng từ nộp phí, lệ phí trong trường hợp hướng dẫn tại thời điểm nộp yêu cầu áp dụng.
Biểu mẫu, phí và phương thức nộp có thể được cập nhật. Hãy kiểm tra lại hướng dẫn công khai của Cục trước khi ký hoặc nộp hồ sơ.
7. Chuẩn bị chứng cứ theo từng căn cứ
Chứng cứ phải giúp cơ quan xử lý kiểm tra được lập luận, nguồn gốc và thời điểm của tài liệu. Tùy căn cứ, hồ sơ có thể cần tài liệu về việc sử dụng dấu hiệu, quyền đăng ký, quá trình tạo lập, giao dịch chuyển giao, tài liệu công bố hoặc tài liệu xác lập tình trạng pháp lý. Tài liệu không rõ nguồn, không thể hiện thời điểm, hoặc không liên hệ với căn cứ được nêu sẽ làm lập luận yếu đi.
Nên lập bảng chứng cứ: mỗi tài liệu ghi nguồn, ngày, nội dung cần chứng minh và phần yêu cầu mà tài liệu hỗ trợ. Điều này cũng giúp kiểm tra có cần yêu cầu hủy một phần thay vì toàn bộ văn bằng hay không.
8. Quy trình xử lý và quyền phản hồi
Khi người thứ ba yêu cầu hủy bỏ, Cục Sở hữu trí tuệ thông báo bằng văn bản cho chủ văn bằng về ý kiến của người thứ ba trong thời hạn 01 tháng kể từ ngày nhận yêu cầu; chủ văn bằng được ấn định 02 tháng kể từ ngày ra thông báo để có ý kiến. Cục có thể tổ chức trao đổi ý kiến trực tiếp giữa các bên.
Sau khi xem xét ý kiến và tài liệu, cơ quan có thẩm quyền ra quyết định hủy toàn bộ hoặc một phần hiệu lực, hoặc thông báo từ chối. Bên liên quan không đồng ý với quyết định hoặc thông báo có thể khiếu nại theo quy định về thủ tục sở hữu công nghiệp.
9. Kết quả có ý nghĩa gì?
Nếu yêu cầu được chấp nhận, quyết định được công bố trên Công báo sở hữu công nghiệp và ghi nhận vào Sổ đăng ký quốc gia về sở hữu công nghiệp trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày ký quyết định theo hướng dẫn của Cục. Phạm vi và thời điểm tác động của kết quả phụ thuộc vào quyết định cụ thể; doanh nghiệp nên rà soát ngay các hợp đồng, nhãn bao bì và kế hoạch xử lý tranh chấp có liên quan.
10. Checklist trước khi nộp yêu cầu
- Tra cứu số văn bằng, chủ văn bằng và tình trạng hiệu lực hiện tại;
- Xác định rõ căn cứ pháp lý và kiểm tra thời hiệu tương ứng;
- Khoanh phạm vi yêu cầu: toàn bộ hay một phần văn bằng;
- Lập bảng chứng cứ theo nguồn, ngày và nội dung cần chứng minh;
- Hoàn thiện Mẫu 08, bản giải trình, giấy ủy quyền (nếu có) và chứng từ cần thiết;
- Đối chiếu biểu phí, biểu mẫu và phương thức nộp đang áp dụng;
- Lưu bản sao toàn bộ hồ sơ và tài liệu giao nhận.
11. Liên hệ với chiến lược đăng ký nhãn hiệu
Rà soát khả năng đăng ký, chủ thể quyền và danh mục hàng hóa, dịch vụ từ đầu giúp giảm rủi ro phát sinh tranh chấp sau khi cấp văn bằng. Doanh nghiệp có thể tham khảo dịch vụ tư vấn đăng ký nhãn hiệu và hướng dẫn sửa đổi đơn đăng ký nhãn hiệu khi cần rà soát hồ sơ ở giai đoạn phù hợp.
Căn cứ tham khảo
- Cục Sở hữu trí tuệ — Hướng dẫn thủ tục nhãn hiệu, mục chấm dứt và hủy bỏ hiệu lực văn bằng bảo hộ;
- Nghị định 65/2023/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 23/08/2023;
- Thông tư 23/2023/TT-BKHCN, quy định liên quan đến thủ tục sở hữu công nghiệp.
Luật sư Phạm Xuân Dương
